แนวกันไฟสวนยาง ทำอย่างไร กว้างเท่าไร ก่อนเข้าหน้าแล้ง

ทำไมสวนยางเสี่ยงไฟไหม้ช่วงหน้าแล้ง

ช่วงประมาณธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ อากาศแห้งและแดดแรง ต้นยางเริ่มผลัดใบ ใบแห้งที่ร่วงทับกันหนาบนพื้นสวนรวมกับหญ้าแห้งกลายเป็นเชื้อเพลิงอย่างดี ไฟส่วนใหญ่ไม่ได้เริ่มในสวน แต่ลามมาจากริมถนน ทุ่งนาที่เผาตอซัง หรือแปลงข้างเคียง

ไฟที่ไหม้โคนต้นทำให้เปลือกยางเสียหาย กรีดต่อไม่ได้ และถ้าเสียหายมากอาจต้องโค่นปลูกใหม่ สวนยางปลูกใหม่และต้นยางอายุไม่เกิน 3 ปีเสี่ยงที่สุด เพราะเปลือกบางและต้นยังอ่อนแอ

แนวกันไฟสวนยางควรกว้างเท่าไร

คำแนะนำของการยางแห่งประเทศไทย (กยท.) สำหรับรับมือหน้าแล้ง สรุปได้ดังนี้

ด้านที่ติดถนน ทุ่งนา หรือพื้นที่ที่มีการเผาเป็นประจำ ควรทำให้กว้างใกล้ 5 เมตร ส่วนด้านที่ติดสวนยางที่ดูแลดีอยู่แล้วอาจใช้ขนาดต่ำสุดได้ ถ้าไม่แน่ใจ สอบถามสาขา กยท. ในพื้นที่ได้

วิธีทำแนวกันไฟสวนยาง ทีละขั้น

1. เดินสำรวจรอบสวน ดูว่าด้านไหนติดถนน ทุ่งหญ้า หรือแปลงที่มักเผา ด้านเหล่านี้ต้องทำก่อนและทำให้กว้าง
2. กำหนดแนว วัดความกว้างจากขอบสวนเข้ามา ปักหมุดหรือผูกเชือกเป็นแนว สวนใหญ่ให้แบ่งแนวกลางสวนทุกประมาณ 100 เมตร
3. กำจัดเชื้อไฟออกให้โล่ง ไถ ขุดถากวัชพืช หรือกวาดใบยางและเศษกิ่งออกจนเห็นหน้าดิน
4. ขนเชื้อไฟออกจากแนว อย่ากองใบไว้ริมแนวกันไฟ เพราะกองใบแห้งคือเชื้อไฟชั้นดี กยท. แนะนำให้ขุดหลุมฝังกลบใบยางแห้ง
5. กำจัดวัชพืชในแถวยาง ข้างละ 1 เมตร และตัดแต่งกิ่งแขนงที่อยู่ต่ำ
6. ทวนซ้ำ ใบยางร่วงต่อเนื่องตลอดช่วงผลัดใบ ควรกลับมากวาดแนวกันไฟซ้ำเป็นระยะจนพ้นหน้าแล้ง

ข้อควรระวัง: งดใช้สารเคมีกำจัดวัชพืชในหน้าแล้ง เพราะวัชพืชที่ตายแห้งคาที่ติดไฟง่ายกว่าเดิม และไม่ควรเผาใบยางหรือเศษวัชพืชในสวน ไฟอาจลามเข้าแปลงของตัวเองหรือของเพื่อนบ้านได้

ขนใบยางและเศษกิ่งออกจากแนวกันไฟอย่างไรไม่ให้เหนื่อย

งานที่กินแรงที่สุดของการทำแนวกันไฟคือการขนใบและเศษกิ่งออกไปที่หลุมฝังกลบ ซึ่งมักต้องเดินไกลไปกลับหลายรอบ

• ใช้เข่งหรือกระสอบโกยใบ แล้ววางบนรถเข็นอเนกประสงค์ ขนทีละหลายเข่ง แทนการแบกทีละกอง ล้อลมช่วยให้เข็นบนพื้นดินในสวนได้ง่ายขึ้น
• แยกเข่งใส่ใบไม้กับเข่งใส่ยางก้อนถ้วยออกจากกัน ดินและเศษใบจะได้ไม่ติดไปกับยาง ซึ่งทำให้ถูกตัดราคา (อ่านเพิ่มที่ยางก้อนถ้วยขายอย่างไรให้ได้ราคา)
• ทำทีละด้านของสวน เริ่มจากด้านที่เสี่ยงที่สุดก่อน

เตรียมพร้อมไว้ ถ้าไฟเข้าสวน

• ถังน้ำหรือถังเก็บน้ำใกล้สวน พร้อมถังตักน้ำ
• ไม้ตบไฟ คราด และจอบ วางไว้ในจุดที่หยิบได้เร็ว
• จดเบอร์ สายด่วนดับเพลิง 199 และเบอร์ผู้ใหญ่บ้านหรือ อบต. ในพื้นที่
• คุยกับเจ้าของสวนข้างเคียง ช่วยกันดูแลแนวกันไฟที่ติดกัน และแจ้งกันเมื่อเห็นควันไฟ
• ถ้าคลุมโคนต้นยางเล็กด้วยฟางหรือเศษหญ้าเพื่อเก็บความชื้น ให้ดูแลแนวกันไฟรอบแปลงเป็นพิเศษ เพราะวัสดุคลุมแห้งก็ติดไฟได้

ถ้าไฟลุกลามจนควบคุมเองไม่ได้ อย่าเสี่ยงเข้าไปดับคนเดียว ให้ถอยออกมาและโทรแจ้ง 199 ทันที

ต้นยางโดนไฟไหม้ ดูแลอย่างไร

กยท. แนะนำแนวทางดังนี้

• ไหม้ไม่รุนแรง ใช้ปูนขาวผสมน้ำอัตรา 1:1 ทิ้งไว้ค้างคืน แล้วทาลำต้นส่วนที่โดนไฟ
• เปลือกแตก ใช้มีดคมปาดส่วนที่เสียหายออก แล้วทาสีน้ำมันปิดแผลกันเชื้อโรค
• เสียหายมาก ถ้าต้นยางที่รักษาหน้ายางไม่ได้มีเกินร้อยละ 40 ของทั้งสวน ควรพิจารณาปลูกใหม่

กรณีสวนเสียหายมาก ควรติดต่อสาขา กยท. ที่ใกล้ที่สุด เพื่อขอคำแนะนำและสอบถามสิทธิ์ที่อาจได้รับ

คำถามที่พบบ่อย

ควรทำแนวกันไฟสวนยางช่วงไหน?

ทำให้เสร็จก่อนเข้าแล้งจัด ซึ่งโดยทั่วไปอยู่ราวธันวาคมถึงกุมภาพันธ์ แต่แต่ละภาคเร็วช้าต่างกัน ให้ดูจากช่วงที่ใบยางเริ่มร่วงหนาในสวนของตัวเอง แล้วกลับมากวาดซ้ำจนพ้นหน้าแล้ง

ฉีดยาฆ่าหญ้าทำแนวกันไฟได้ไหม?

กยท. แนะนำให้งดใช้สารเคมีกำจัดวัชพืชในหน้าแล้ง เพราะหญ้าที่ตายแห้งคาที่กลายเป็นเชื้อไฟ ควรใช้วิธีไถ ขุดถาก หรือกวาดออกให้เห็นหน้าดินแทน

เผาใบยางทิ้งเพื่อทำแนวกันไฟได้ไหม?

ไม่แนะนำ เพราะไฟลามเข้าสวนได้ง่ายในช่วงลมแรงและอากาศแห้ง ให้ขนใบออกไปฝังกลบตามคำแนะนำของ กยท. แทน

สวนเล็กต้องทำแนวกันไฟไหม?

ควรทำ แม้สวนเล็กไม่ต้องแบ่งแนวกลางสวนทุก 100 เมตร แต่แนวรอบสวนยังจำเป็น โดยเฉพาะด้านที่ติดถนนหรือทุ่งนา

---

อ้างอิง: คำแนะนำการดูแลสวนยางหน้าแล้งของการยางแห่งประเทศไทย เผยแพร่ผ่านเดลินิวส์และสยามรัฐ (6 มีนาคม 2026) และเว็บไซต์การยางแห่งประเทศไทย (ตรวจสอบข้อมูลเมื่อ 30 ตุลาคม 2026) ข้อมูลในบทความเป็นแนวทางทั่วไป ควรปรึกษาเจ้าหน้าที่ กยท. ในพื้นที่สำหรับกรณีเฉพาะ